NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN CỦA PHẬT PHÁP TRONG KỶ NGUYÊN SỐ

Lời nói đầu

Lịch sử nhân loại đã trải qua nhiều cuộc cách mạng làm thay đổi căn bản đời sống xã hội. Từ nền văn minh nông nghiệp đến thời đại công nghiệp, rồi bước sang kỷ nguyên thông tin và hôm nay là kỷ nguyên số, mỗi bước tiến của khoa học và công nghệ đều mở rộng năng lực của con người trong việc khám phá, sáng tạo và cải biến thế giới. Đặc biệt, sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (Artificial Intelligence - AI), dữ liệu lớn (Big Data), Internet vạn vật (Internet of Things - IoT), điện toán đám mây (Cloud Computing) và mạng lưới kết nối toàn cầu đang làm thay đổi sâu sắc cách con người học tập, lao động, giao tiếp và quản trị xã hội.

CHÂN KHÔNG - Cái không có gì nhưng lại là tất cả.

1. CON MẮT ĐÔNG

Trong triết học phương Đông, Vũ Trụ khởi đầu từ một trạng thái trống không tuyệt đối, gọi là Vô cực. Đó không phải là cái “không” của hư vô chết lặng, mà là cái nền chưa phân chia, chưa có đối đãi, chưa có âm - dương, trên - dưới, sáng - tối.

Từ Vô cực sinh ra Thái cực, rồi từ Thái cực phân thành âm và dương. Hai mặt này tuy đối lập nhưng không loại trừ nhau, mà bổ sung cho nhau để tạo thành sự sống. Cũng như chồng và vợ, nếu chỉ đối kháng mà không hòa hợp thì gia đình không thể tồn tại, nhân loại cũng không thể tiếp nối.

LÀM CHỦ AI

(1) 

AI (Operating System – OS) đang thay đổi thế giới với tốc độ chưa từng có. Từ học tập, làm việc đến kinh doanh, quản lý, ở đâu cũng có sự hiện diện của trí tuệ nhân tạo.

HỆ ĐIỀU HÀNH CỦA CON NGƯỜI

(1) 

Máy tính muốn hoạt động phải có hệ điều hành (Operating System – OS). Hệ điều hành quyết định cách máy xử lý dữ liệu, vận hành các chương trình và phản ứng trước mọi lệnh. Con người cũng có một “hệ điều hành” của riêng mình, nhưng đó là một hệ điều hành vô hình. Nó được tạo nên từ nhận thức, niềm tin, tư duy, đạo đức, cảm xúc và thói quen.

TIỂU ĐỘI HUẤN LUYỆN SAU 46 NĂM GẶP LẠI.

Chiều ngày 10/6/2026, một cuộc gặp gỡ không hẹn trước nhưng đầy ý nghĩa đã diễn ra tại La Gi, Bình Thuận. Anh Quyết, nguyên Tiểu đội trưởng huấn luyện của A2, B3, C1, D5, E145, F860, Quân khu 5, từ xa tìm về thăm những người lính nhập ngũ ngày 15/8/1980 năm nào.

Cùng dự còn có anh Huỳnh Ất – người từng trực tiếp về La Gi nhận những người lính mới này trong đợt tuyển quân năm ấy. Chỉ vài mái đầu bạc ngồi bên nhau, vài cái bắt tay thật chặt, vài câu hỏi thăm giản dị, vậy mà cả một trời ký ức như bỗng ùa về nguyên vẹn.

NHỚ SÔNG VỆ

Tháng mười Mát-xcơ-va đêm lạnh,
Tôi từ nhà hát lớn bước ra.
Đèn phố sáng như muôn vì sao nhỏ,
Sông Mát-xcơ-va lặng chảy dưới chân tàu.

CHUYỂN ĐỔI SỐ TẠI KHU PHỐ

Chuyển đổi số không còn là câu chuyện của các cơ quan nhà nước hay doanh nghiệp mà đã và đang đi vào từng khu phố, từng chi hội,… Ngày nay, nhiều thông báo, lịch họp, chủ trương chính sách hay các hoạt động cộng đồng được truyền tải nhanh chóng qua Zalo và các nền tảng số. 

THẾ NÀO LÀ NGƯỜI CÓ UY TÍN, NĂNG LỰC, TÂM HUYẾT VÀ TRÁCH NHIỆM VỚI CỘNG ĐỒNG?

1.

Hiện nay, việc sáp nhập thôn, tổ dân phố đang được triển khai nhằm tinh gọn đầu mối, nâng cao hiệu quả quản lý ở cơ sở. Điều quan trọng không chỉ là giảm số lượng tổ chức mà còn phải lựa chọn được những người thật sự có uy tín, năng lực, tâm huyết và trách nhiệm để gánh vác công việc chung.

AI CHỈ LÀ TRÍ THÔNG MINH NHÂN TẠO.

1. Thuật ngữ.

Trong những năm gần đây, thuật ngữ AI (Artificial Intelligence) xuất hiện ngày càng nhiều trong đời sống. Từ điện thoại thông minh, mạng xã hội, công cụ tìm kiếm cho đến các ứng dụng hỗ trợ học tập và làm việc, đâu đâu cũng thấy sự hiện diện của AI. Tuy nhiên, cách dịch phổ biến hiện nay là “Trí tuệ nhân tạo” có lẽ chưa phản ánh thật chính xác bản chất của công nghệ này. Nếu xét kỹ hơn, AI nên được hiểu là “Trí thông minh nhân tạo” hơn là “Trí tuệ nhân tạo”.

THƯƠNG HIỆU CÁ NHÂN VÀ SỰ NỔI TIẾNG.

Sự xuất hiện của “Cô gái Đồ Long Happy Hill Đà Lạt” tạo nên một làn sóng quan tâm mạnh mẽ trên mạng xã hội. Chỉ từ một vài bức ảnh được chia sẻ, một người bình thường bỗng trở thành cái tên được hàng ngàn, thậm chí hàng triệu người biết đến. Hiện tượng này cho thấy một thực tế rất đáng suy ngẫm: trong thời đại Internet, thương hiệu cá nhân có thể được hình thành chỉ trong một thời gian rất ngắn. Tuy nhiên, sự nổi tiếng và thương hiệu cá nhân không hoàn toàn giống nhau.

CHUYÊN TRÁCH VÀ CHUYÊN NGHIỆP

Trong đời sống xã hội hiện nay, hai khái niệm “chuyên trách” và “chuyên nghiệp” thường được nhắc đến cùng nhau. Tuy nhiên, đây là hai khái niệm khác nhau và không phải cứ chuyên trách thì sẽ chuyên nghiệp.

NGÔN NGỮ KHÔNG PHẢI LÀ CHÂN LÝ

Con người sống và giao tiếp với nhau thông qua ngôn ngữ. Ngôn ngữ có thể là tiếng nói, chữ viết, ký hiệu, hình ảnh, cử chỉ hay các biểu tượng khác. Nhờ ngôn ngữ mà tri thức được truyền đạt, kinh nghiệm được lưu giữ và văn minh được phát triển. Tuy nhiên, dù quan trọng đến đâu, ngôn ngữ vẫn không phải là chân lý. 

KHÔNG NÊN CHỈ HỌC THEO NGƯỜI CÓ TRÍ THÔNG MINH

Trong cuộc sống, chúng ta thường ngưỡng mộ những người thông minh: học nhanh, nói giỏi, làm việc hiệu quả, kiếm tiền giỏi. Nhưng thông minh chưa chắc đã là trí tuệ. Một người có thể rất lanh lợi, sắc bén, nhưng nếu thiếu đạo đức, thiếu hiểu biết về nhân quả và giá trị sống, thì sự thông minh ấy đôi khi lại trở thành con dao hai lưỡi.

VỀ SÔNG VỆ

1.

Đã hơn bốn mươi năm trôi qua, vậy mà mỗi lần nhớ về những năm tháng quân ngũ, trong tôi vẫn hiện lên rõ mồn một hình ảnh chuyến xe về ven sông Vệ tìm mua thực phẩm cho chiến sĩ mới. Đó chỉ là một chuyến công tác bình thường, nhưng theo năm tháng lại trở thành một kỷ niệm đẹp, thấm đẫm nghĩa tình quân dân và mang theo hơi thở của một thời đất nước còn nhiều gian khó.

Những ký ức ấy không phai nhạt theo thời gian. Trái lại, càng đi qua nhiều năm tháng, tôi càng cảm nhận sâu sắc giá trị của những điều bình dị đã từng gắn bó với đời lính của mình.

NỖI BUỒN TỪ SO SÁNH

(1) 

Có những người sống giản dị nhưng lòng lại an vui. Cũng có người đủ đầy vật chất, có địa vị nhưng lòng vẫn bất an. Điều đó cho thấy: nỗi buồn của con người không hoàn toàn sinh ra từ thiếu thốn, mà phần lớn sinh ra từ so sánh.

PHẬT RA ĐỜI

[1]

“Khó thay được làm người,

Khó thay được nghe Chánh pháp,

Khó thay Phật ra đời.”

(Kinh Pháp Cú, kệ 182)

Đó là lời dạy quen thuộc trong kinh điển Phật giáo, nhắc nhở chúng ta về những điều hy hữu nhất trong cuộc đời. Trong đó, sự kiện Đức Phật ra đời được xem là một niềm vui lớn lao không chỉ đối với nhân loại mà còn đối với chư thiên và muôn loài.

TIÊN ĐỀ ĐẦU TIÊN: THƯỢNG ĐẾ CHÍNH LÀ HƯ VÔ!

1. "Thượng Đế chính là Hư Vô"!

Từ xưa, con người luôn đặt câu hỏi: Vũ Trụ này bắt nguồn từ đâu?

Nếu nó khởi sinh từ một thực thể, thì thực thể đó từ đâu mà có? Cứ thế, trí óc con người lần mò đi tìm “nguyên thủy” của mọi sự tồn tại.

Thần học giải thích rằng, từ Hư Vô đã phát sinh ra Vũ Trụ và Đấng sáng tạo đó được gọi là Thượng Đế. Nhưng nếu Thượng Đế “ở trong” Hư Vô, thì Hư Vô liệu còn là hư vô không? Bởi Hư Vô mà có chứa một thực thể, thì nó đã không còn là Hư Vô. Vậy có thể chăng lời giải cho nghịch lý này là: “Thượng Đế chính là Hư Vô”!

HẠT CƠ BẢN không chỉ là hạt nhỏ!

I. KHÁI NIỆM CỦA KHOA HỌC VỀ HẠT CƠ BẢN QUA CÁC THỜI KỲ.

Từ cổ đại đến hiện đại, con người luôn đi tìm câu trả lời cho một câu hỏi rất lớn:

“Vật chất được cấu tạo từ cái gì nhỏ nhất?”. Khái niệm “hạt cơ bản” vì thế đã thay đổi rất nhiều theo từng thời kỳ phát triển của khoa học. Điều mà hôm nay ta cho là “không thể chia nhỏ”, ngày mai có thể lại bị chia tiếp. Lịch sử khoa học về hạt cơ bản giống như hành trình bóc từng lớp của một củ hành: càng bóc sâu, con người càng thấy Vũ Trụ kỳ lạ hơn.

PHÁP TU THÂN HÀNH NIỆM.

 Chư vị hãy cố gắng thực hành.

---

PHẦN 1: 

TRÍCH KINH TĂNG CHI BỘ - Chương Một pháp - Phẩm Thiền định (2).

(Hòa Thượng Thích Minh Châu Dịch Việt)

---

1. Như một ai, này các Tỷ-kheo, với tâm biến mãn cùng khắp biển lớn, có thể bao gồm tất cả con sông bé nhỏ đổ vào biển cả, cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ai tu tập, làm cho sung mãn thân hành niệm, cũng bao gồm tất cả thiện pháp, gồm những pháp thuộc về minh phần.

BA HÀNH TRONG THIỀN ĐỊNH.

Hành giả nên ghi nhớ, trong thiền định, hơi thở là thân hành, tầm tứ là khẩu hành, thọ tưởng là tâm hành. Nếu không y cứ định nghĩa này, hành giả sẽ lạc thiền, sẽ ngộ nhận chứng đắc thiền định.

Khẩu hành, tức tầm tứ diệt ở tầng Thiền Thứ hai.

Thân hành, tức hơi thở diệt ở tầng Thiền Thứ tư.

Tâm hành, tức thọ tưởng diệt ở Diệt Thọ Tưởng Định.

(Tổng hợp y kinh Nikaya)

Sư Quang Vô Sắc