KHÔNG NÊN CHỈ HỌC THEO NGƯỜI CÓ TRÍ THÔNG MINH

Trong cuộc sống, chúng ta thường ngưỡng mộ những người thông minh: học nhanh, nói giỏi, làm việc hiệu quả, kiếm tiền giỏi. Nhưng thông minh chưa chắc đã là trí tuệ. Một người có thể rất lanh lợi, sắc bén, nhưng nếu thiếu đạo đức, thiếu hiểu biết về nhân quả và giá trị sống, thì sự thông minh ấy đôi khi lại trở thành con dao hai lưỡi.

VỀ SÔNG VỆ

1.

Đã hơn bốn mươi năm trôi qua, vậy mà mỗi lần nhớ về những năm tháng quân ngũ, trong tôi vẫn hiện lên rõ mồn một hình ảnh chuyến xe về ven sông Vệ tìm mua thực phẩm cho chiến sĩ mới. Đó chỉ là một chuyến công tác bình thường, nhưng theo năm tháng lại trở thành một kỷ niệm đẹp, thấm đẫm nghĩa tình quân dân và mang theo hơi thở của một thời đất nước còn nhiều gian khó.

Những ký ức ấy không phai nhạt theo thời gian. Trái lại, càng đi qua nhiều năm tháng, tôi càng cảm nhận sâu sắc giá trị của những điều bình dị đã từng gắn bó với đời lính của mình.

NỖI BUỒN TỪ SO SÁNH

(1) 

Có những người sống giản dị nhưng lòng lại an vui. Cũng có người đủ đầy vật chất, có địa vị nhưng lòng vẫn bất an. Điều đó cho thấy: nỗi buồn của con người không hoàn toàn sinh ra từ thiếu thốn, mà phần lớn sinh ra từ so sánh.

PHẬT RA ĐỜI

[1]

“Khó thay được làm người,

Khó thay được nghe Chánh pháp,

Khó thay Phật ra đời.”

(Kinh Pháp Cú, kệ 182)

Đó là lời dạy quen thuộc trong kinh điển Phật giáo, nhắc nhở chúng ta về những điều hy hữu nhất trong cuộc đời. Trong đó, sự kiện Đức Phật ra đời được xem là một niềm vui lớn lao không chỉ đối với nhân loại mà còn đối với chư thiên và muôn loài.

TIÊN ĐỀ ĐẦU TIÊN: THƯỢNG ĐẾ CHÍNH LÀ HƯ VÔ!

1. "Thượng Đế chính là Hư Vô"!

Từ xưa, con người luôn đặt câu hỏi: Vũ Trụ này bắt nguồn từ đâu?

Nếu nó khởi sinh từ một thực thể, thì thực thể đó từ đâu mà có? Cứ thế, trí óc con người lần mò đi tìm “nguyên thủy” của mọi sự tồn tại.

Thần học giải thích rằng, từ Hư Vô đã phát sinh ra Vũ Trụ và Đấng sáng tạo đó được gọi là Thượng Đế. Nhưng nếu Thượng Đế “ở trong” Hư Vô, thì Hư Vô liệu còn là hư vô không? Bởi Hư Vô mà có chứa một thực thể, thì nó đã không còn là Hư Vô. Vậy có thể chăng lời giải cho nghịch lý này là: “Thượng Đế chính là Hư Vô”!

CHÂN KHÔNG – Cái không có gì nhưng lại là tất cả.

1. CON MẮT ĐÔNG

Trong triết học phương Đông, Vũ Trụ khởi đầu từ một trạng thái trống không tuyệt đối, gọi là Vô cực. Đó không phải là cái “không” của hư vô chết lặng, mà là cái nền chưa phân chia, chưa có đối đãi, chưa có âm - dương, trên - dưới, sáng - tối.

Từ Vô cực sinh ra Thái cực, rồi từ Thái cực phân thành âm và dương. Hai mặt này tuy đối lập nhưng không loại trừ nhau, mà bổ sung cho nhau để tạo thành sự sống. Cũng như chồng và vợ, nếu chỉ đối kháng mà không hòa hợp thì gia đình không thể tồn tại, nhân loại cũng không thể tiếp nối.

HẠT CƠ BẢN không chỉ là hạt nhỏ!

I. KHÁI NIỆM CỦA KHOA HỌC VỀ HẠT CƠ BẢN QUA CÁC THỜI KỲ.

Từ cổ đại đến hiện đại, con người luôn đi tìm câu trả lời cho một câu hỏi rất lớn:

“Vật chất được cấu tạo từ cái gì nhỏ nhất?”. Khái niệm “hạt cơ bản” vì thế đã thay đổi rất nhiều theo từng thời kỳ phát triển của khoa học. Điều mà hôm nay ta cho là “không thể chia nhỏ”, ngày mai có thể lại bị chia tiếp. Lịch sử khoa học về hạt cơ bản giống như hành trình bóc từng lớp của một củ hành: càng bóc sâu, con người càng thấy Vũ Trụ kỳ lạ hơn.

PHÁP TU THÂN HÀNH NIỆM.

 Chư vị hãy cố gắng thực hành.

---

PHẦN 1: 

TRÍCH KINH TĂNG CHI BỘ - Chương Một pháp - Phẩm Thiền định (2).

(Hòa Thượng Thích Minh Châu Dịch Việt)

---

1. Như một ai, này các Tỷ-kheo, với tâm biến mãn cùng khắp biển lớn, có thể bao gồm tất cả con sông bé nhỏ đổ vào biển cả, cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ai tu tập, làm cho sung mãn thân hành niệm, cũng bao gồm tất cả thiện pháp, gồm những pháp thuộc về minh phần.

BA HÀNH TRONG THIỀN ĐỊNH.

Hành giả nên ghi nhớ, trong thiền định, hơi thở là thân hành, tầm tứ là khẩu hành, thọ tưởng là tâm hành. Nếu không y cứ định nghĩa này, hành giả sẽ lạc thiền, sẽ ngộ nhận chứng đắc thiền định.

Khẩu hành, tức tầm tứ diệt ở tầng Thiền Thứ hai.

Thân hành, tức hơi thở diệt ở tầng Thiền Thứ tư.

Tâm hành, tức thọ tưởng diệt ở Diệt Thọ Tưởng Định.

(Tổng hợp y kinh Nikaya)

Sư Quang Vô Sắc

THỞ VÀ CHÚ TÂM

1.

Cảm giác toàn thân, ta thở ra; Cảm giác toàn thân, ta hít vào. Là như thế nào?
Nhận biết liên tục toàn bộ chiều dài hơi thở, khi thở ra; Nhận biết liên tục toàn bộ chiều dài hơi thở, khi hít vào.
Như một camera được đặt cố định để giám sát tại nút giao giữa đường bộ và đường sắt, vào đêm tối, chỉ có một đèn chiếu sáng tại nút giao. Tâm ví là camera. Nút giao trong đêm tối, chỉ có một đèn chiếu sáng tại nút giao, ví là vùng niêm mạc của mũi. Đoàn tàu ví là toàn bộ chiều dài của một hơi thở vào, hoặc một hơi thở ra.
Nếu hướng camera sang chỗ khác, hoặc ngắt điện nguồn camera, dù chỉ trong một khoảnh khắc, điều này có nghĩa là, camera đã không ghi hình được toàn bộ chiều dài đoàn tàu. Sự nhận biết hơi thở cũng như vậy. Một hơi thở không được nhận biết liên tục trên toàn bộ chiều dài của nó, điều này có nghĩa là, không hoàn thành cảm giác toàn thân (của một hơi thở).

NHẤT TÂM.

Nhất tâm vốn là căn tánh của tâm. Nghĩa là, tâm chỉ có thể nhận biết một đối tượng duy nhất, không thể nhận biết hai đối tượng trở lên trong cùng một thời gian. Ngang đây, các bạn khởi lên thắc mắc rằng: Vậy thì tại sao hành giả còn phải tu tập để thành tựu thiền chi nhất tâm, trong khi nhất tâm là căn tánh vốn luôn có của tâm?

"Không bước tới, không đứng lại, ta vượt thoát bộc lưu."

"Không bước tới, không đứng lại, ta vượt thoát bộc lưu." Đây là kim ngôn của Đức Phật.
Không bước tới, không đứng lại, nghĩa là không rơi vào tương lai, không rơi vào quá khứ, chỉ Hiện Tại, là vượt thoát bộc lưu.
Không bước tới, không đứng lại, rõ nghĩa là không có chỗ, không có không gian, không có thời gian. Không đứng lại, ở đây, ngay khi đứng lại là hiện tại, hiểu theo thế gian pháp là như vậy. Nhưng, Hiện Tại, mà Đức Phật nói đến, không phải nghĩa hiện tại này, không như là ngay khi đứng lại, mà là không đứng lại, cũng không bước tới.

CÔNG PHU NHẬP MÔN: Dành Cho Người Tu Nhất Tâm

Dành Cho Người Tu Nhất Tâm

Thầy chào quý Con thương kính của Thầy! Khi bắt đầu, hay trong khi tu tập nhất tâm, hay đã thấy thành tựu nhất tâm, quý Con cần phải biết tự kiểm tra lại định lực của mình.

Thầy có pháp công phu nhập môn này dành cho người tu nhất tâm, với bốn bậc định tâm, quý Con cần phải tu tập.

Pháp công phu nhập môn dành cho người tu nhất tâm, với bốn bậc định là gì? Pháp đếm được năm trăm hơi thở vào ra, là pháp công phu nhập môn bậc định thứ nhất. Pháp đếm được một ngàn hơi thở vào ra, là pháp công phu nhập môn bậc định thứ hai. Pháp đếm được một ngàn năm trăm hơi thở vào ra, là pháp công phu nhập môn bậc định thứ ba. Và pháp đếm được hai ngàn hơi thở vào ra, là pháp công phu nhập môn bậc định thứ tư.

CÓ CÁI KHÔNG SINH,..., KHÔNG HỮU VI

Đức Phật:

“Này các Tỷ - kheo, có sự không sinh, không hiện hữu, không bị làm, không hữu vi.

Này các Tỷ - kheo, nếu không có cái không sinh, không hiện hữu, không bị làm, không hữu vi, thời ở đây không thể trình bày sự xuất ly khỏi sinh, khỏi hiện hữu, khỏi bị làm, khỏi hữu vi.

Vì rằng, này các Tỷ - kheo, có cái không sinh, không hiện hữu, không bị làm, không hữu vi, nên có sự trình bày xuất ly khỏi sinh, khỏi hiện hữu, khỏi bị làm, khỏi hữu vi.”

(Kinh Tiểu Bộ)
Ảnh: Internet

KHẢO VỀ THÂN TRUNG ẤM

Này Ānanda, nghiệp là thửa ruộng, thức là hột giống, ái là sự nhuận ướt (1).

Có một thực tế hiển nhiên cần được ghi nhận rằng, không phải ai cũng hiểu đúng về lời dạy của Đức Phật, ngay cả khi Ngài còn tại thế. Trường hợp Tỳ-kheo Sāti, hiểu sai về sự vận hành của thức (2), Tỳ-kheo Ariṭṭha hiểu sai về pháp (3)… là những ví dụ tiêu biểu.

Con đường tu tập cơ bản nhất của Phật giáo

(V. Con đường hành trì) 

(1. Tứ Niệm xứ) 

Lại nữa, này Udayi, Ta thuyết giảng con đường tu hành cho các đệ tử. Và các đệ tử của Ta y cứ theo đường tu hành này, tu tập Bốn Niệm xứ. Ở đây, này Udayi, vị Tỷ-kheo sống quán thân trên thân, nhiệt tâm tỉnh giác, chánh niệm để nhiếp phục tham ưu trên đời, quán thọ trên các cảm thọ… quán tâm trên các tâm… quán pháp trên các pháp, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm để nhiếp phục tham ưu trên đời. Và ở đây, các đệ tử của Ta phần đông an trú, sau khi chứng ngộ nhờ thắng trí và chứng đắc cứu cánh viên mãn.

CON ĐƯỜNG CHÂN CHÍNH.

1. Nếu bạn muốn cuộc sống được bình an, hạnh phúc, phước báu dài lâu, bạn phải học và hành theo Thượng Tọa Bộ. Đây là con đường duy nhất để có được những lợi ích này. Không có con đường nào khác để có được những lợi ích này.

NĂM TRIỀN CÁI

1. Như vậy tôi nghe:

Một thời Thế Tôn trú ở Sàvatthi, tại Jetavana, khu vườn của ông Anàthapindika. Tại đấy, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ-kheo.

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các vị Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

2. - Có năm chướng ngại triền cái này, này các Tỷ-kheo, bao phủ tâm, làm yếu ớt trí tuệ. Thế nào là năm?

CON ĐƯỜNG CHẤM DỨT KHỔ

(Quang Vô Sắc đúc kết từ kinh Nikaya)

Đây là con đường để chấm dứt khổ. Con đường này lấy Chánh niệm hoặc, và Chánh định làm mũi nhọn, với mười hai pháp cận duyên, tư lương, trợ duyên, để làm viên mãn bảy giác chi hoặc, và tám tâm thuần thục, làm nền tảng vững chắc để quán pháp trên các pháp đối với bốn Thánh đế được viên mãn, thành tựu Chánh trí, chứng ngộ Niết-bàn.

Để hành giả thấy rõ hành trình, ở đây phân chia con đường chấm dứt khổ thành hai giai đoạn. Bao gồm giai đoạn tu tập con đường đưa đến chấm dứt khổ và giai đoạn hoàn thiện con đường chấm dứt khổ.

CHÌA KHOÁ VẠN NĂNG.

Đức Phật có rất nhiều bài thuyết giảng trợ giúp nhân thiên nhổ tận gốc tham sân si và vô minh, vượt thoát bộc lưu luân hồi sinh tử, tùy theo lợi căn của từng người.

Tuy nhiên, cả thảy chung quy chỉ là một lộ trình xuyên suốt, rõ ràng. Như thế nào là một lộ trình xuyên suốt?

Đoạn tận gốc rễ tham sân si và vô minh, vượt thoát bộc lưu luân hồi sinh tử, là mục đích cuối cùng, kết quả cuối cùng, không còn gì khác phải làm thêm.