ĐỪNG BAO GIỜ SỢ CHẾT

1. Nghịch lý của sự sống và cái chết

"Đừng bao giờ sợ chết vì ta đã chết, đang chết, sẽ chết và không chết” (Pháp Không Chân Như). Trong cuộc đời, hầu như ai cũng sợ chết. Chúng ta sợ thân thể tan rã, sợ mất đi những người thân yêu, sợ mọi thứ mình gây dựng suốt một đời bỗng chốc trở thành quá khứ. Nhưng nếu nhìn sâu vào bản chất con người theo tư tưởng Phật giáo Phát Triển (Đại thừa), ta có thể đặt ra một câu hỏi khác: Phải chăng cái chết chỉ là sự chấm dứt của ngũ uẩn, chứ không phải là sự chấm dứt của tất cả những gì thuộc về bản tính chân thật của chúng sinh?

PHẬT TÁNH VÀ NGŨ UẨN

1. Phật tánh và ngũ uẩn

Sắc, thọ, tưởng, hành, thức và những tổ hợp được hình thành từ các uẩn đều là những pháp hữu vi, chịu sự biến đổi và không tồn tại độc lập. Vì vậy, không thể xem ngũ uẩn là cái tôi đích thực, là của tôi hay là tự ngã của tôi.

Theo Kinh điển Phát Triển (Đại Thừa), mỗi chúng sinh đều có Phật tánh. Phật tánh được xem là chân ngã, khác với cái ngã giả mà chúng sinh lầm chấp nơi ngũ uẩn.

Tu hành là quá trình dứt trừ cấu uế, buông bỏ sự bám chấp, tham muốn và sân hận; đồng thời phát triển chánh niệm, chánh kiến, chánh tư duy và chánh biến tri. Mục đích là nhận ra bản chất vô thường, sinh diệt của ngũ uẩn, không còn đồng nhất ngũ uẩn với chính mình.

Theo cách nhìn này, tu hành không phải là tạo ra một thực thể mới để đạt đến giải thoát, mà là xả bỏ những gì vốn bị nhận lầm là mình, để Phật tánh vốn có được hiển lộ.

LUÂN HỒI VÀ TƯƠNG LAI

"Đừng bao giờ sợ chết vì ta đã chết, đang chết, sẽ chết và không chết." (Pháp Không Chân Như)

Lời Mở Đầu

Trong lịch sử tư tưởng nhân loại, ít có vấn đề nào vừa gần gũi vừa bí ẩn như câu hỏi: Sau khi chết, con người còn tồn tại hay không? Nếu còn tồn tại thì tồn tại dưới hình thức nào? Có thật con người phải tái sinh nhiều lần trong vòng luân hồi như lời Đức Phật đã dạy, hay cái chết là sự chấm dứt hoàn toàn của mọi hiện hữu?

PHẬT BIẾT RÕ BẢN TÁNH CỦA BẢN THỂ VẬT CHẤT (5)

Bản tánh của bản thể vật chất là những thuộc tánh cố hữu luôn tồn tại cùng với bản thể vật chất. Theo quan điểm được trình bày trong pháp thoại này, bản tánh của bản thể vật chất là nhân, là duyên sinh ra mọi sự vật, hiện tượng trong Vũ Trụ mà chúng sinh thấy biết, kể cả những nhận thức chưa chân thật của chúng sinh.

Bản tánh của bản thể vật chất được chia thành ba loại: tánh phân tranh thể tích riêng, tánh phân bố có tâm và tánh cân bằng. Ba bản tánh này xảy ra đồng thời, không trước, không sau.

QUY Y TAM BẢO LÀ QUY Y TỐI THƯỢNG

 

PHẬT BIẾT RÕ BẢN THỂ HỮU TÌNH THÌ NHƯ THẾ NÀO? (4)

Sau khi tìm hiểu về “Phật - A Di Đà - Căn Bổn Bí Mật Tạng”, vấn đề tiếp theo cần làm rõ là thể tánh của Như Lai, hay nói cách khác là bản thể của Như Lai và Phật tánh nơi mỗi chúng sinh.

Thể tánh của Như Lai được gọi là “căn bổn bí mật tạng” bởi chúng sinh không thể nhận biết bằng mắt, không thể nghe bằng tai, không thể ngửi bằng mũi, không thể nếm bằng lưỡi, không thể cảm nhận bằng thân và cũng không thể biết bằng ý. Thể tánh của Như Lai chẳng phải sắc, chẳng phải thanh, chẳng phải hương, chẳng phải vị, chẳng phải xúc và cũng chẳng phải pháp theo cách nhận biết thông thường của chúng sinh. Vì không thể được nhận biết bằng sáu căn nên thể tánh của Như Lai luôn là một kho tàng bí mật đối với chúng sinh.

PHẬT BIẾT RÕ BẢN THỂ VẬT CHẤT THÌ NHƯ THẾ NÀO? (3)

1. Bản thể vật chất - cái gốc của mọi sự vật, hiện tượng

Có nhiều người nghe câu “Vạn pháp do tâm tạo” rồi hiểu rằng không có vật chất tồn tại, tất cả chỉ do tâm sinh ra. Hiểu như vậy là không đúng ý nghĩa. Những thứ hiện hữu mà con người nhận biết đều thông qua năm uẩn. Năm uẩn gồm thân xác, các cảm thọ, các tưởng, các hành và các thức, gọi tắt là thân tâm. Thân tâm chẳng phải là Tự Ngã, chẳng phải là Ta, chẳng phải là của Ta, mà là vật chất.

KHÁI LUẬN VỀ HƯ VÔ

Có một câu hỏi mà từ ngàn xưa con người vẫn luôn muốn tìm lời giải: Trước khi Vũ Trụ khởi sinh, có gì? Thông thường, khi nghe câu hỏi ấy, người ta có thể nghĩ đến một khoảng không gian vô tận, tối đen và trống rỗng. Nhưng nếu vẫn còn một khoảng không gian, dù không có bất cứ vật gì trong đó, thì trạng thái ấy vẫn chưa thể gọi là Hư vô tuyệt đối. Bởi vì nơi nào còn không gian, nơi đó vẫn còn một cái gì đó. Và nơi nào còn thời gian, nơi đó vẫn còn sự tiếp diễn của trước và sau.

Vì vậy, nếu nói đến trạng thái khi Vũ Trụ “chưa” khởi sinh, thì phải hiểu rằng: Không có bất cứ thứ gì có mặt, kể cả không gian và thời gian. Đó chính là Hư vô.

PHẬT TIẾP XÚC MỌI VỊ TRÍ TRONG VŨ TRỤ (2)

1. Phật tiếp xúc mọi vị trí trong Vũ trụ

Mỗi chúng sinh đều có Phật tánh. Phật tánh là bản thể rốt ráo của mỗi chúng sinh, là cái thường hằng, bất biến, được gọi là bản thể hữu tình, cũng gọi là bản thể Phật. Phật tánh không phải là một vật thể nằm ở một vị trí nào đó trong Vũ trụ. Phật tánh là một thể tánh đầy đặn, nội tại liên tục, không có chỗ trống không, đồng nhất với Vũ trụ.

Vì vậy, nói Phật tánh trùm khắp Vũ trụ có nghĩa là Phật tánh hiện hữu khắp toàn thể Vũ trụ, không có một vị trí nào nằm ngoài nó. Cần phân biệt hai chữ “bao trùm” và “trùm khắp”. “Bao trùm” dễ gợi lên hình ảnh một cái gì đó phủ lên một khoảng trống. “Trùm khắp” ở đây chỉ một thể đầy đặn, liên tục, không có chỗ trống không; thể ấy đồng nhất về phạm vi với toàn thể Vũ trụ.

PHẬT TỒN TẠI KHÔNG CẤU UẾ (1)

1. Thế nào là tồn tại không cấu uế?

Một người vẫn tồn tại giữa cuộc đời nhưng không bị dính mắc vào bất cứ thứ gì, không bám chấp vào bất cứ thứ gì, thì đó gọi là tồn tại không cấu uế. “Bất cứ thứ gì” ở đây được hiểu là tất cả: vật chất, con người, cảm xúc, quan điểm, tư tưởng, thành quả, danh lợi, hoàn cảnh, hay ngay cả những điều mà mình cho là đúng.

Khi một người đạt đến trạng thái không còn dính mắc, không còn bám chấp, thì sau khi xả thân sẽ không còn tiếp tục trong lục đạo luân hồi. Người ấy được gọi là A-la-hán. Con đường để đạt đến trạng thái ấy là thực hành Bát Chánh Đạo.

CÔNG NGHỆ TÂM THỨC

1. Khoa Học Và Công Nghệ

Nhân loại đã bước vào thế kỷ XXI với những thành tựu khoa học - công nghệ chưa từng có. Công nghệ thông tin, công nghệ sinh học, công nghệ gen, công nghệ nano, trí tuệ nhân tạo... đang làm thay đổi sâu sắc đời sống con người.

Khoa học giúp con người chinh phục thế giới bên ngoài ngày càng mạnh mẽ. Nhưng một câu hỏi vẫn còn đó: Công nghệ càng phát triển, con người có thực sự hạnh phúc hơn không?

KIỂM CHỨNG CHÂN LÝ

Mở đầu: PHƯƠNG TIỆN

Con người sống trong thế giới của những nhận định, quan niệm, niềm tin và tri thức. Mỗi ngày, chúng ta tiếp nhận vô số thông tin và phải quyết định điều gì nên tin, điều gì nên nghi ngờ, điều gì đúng và điều gì sai. Nhưng làm thế nào để phân biệt chân lý với sai lầm, sự thật với ý kiến, tri thức với niềm tin? Đây là một trong những vấn đề căn bản nhất của nhận thức luận.

Một điều được nhiều người tin chưa chắc đã đúng. Một điều được truyền lại từ lâu đời chưa chắc đã hoàn toàn đúng. Một người có uy tín nói ra một điều cũng không làm cho điều đó tự động trở thành chân lý.

Chân lý không phụ thuộc vào số người tin nó. Chân lý cũng không phụ thuộc vào quyền lực của người phát biểu. Muốn nhận biết chân lý, cần có phương tiện kiểm chứng. Trong lịch sử tư tưởng nhân loại, nhiều phương tiện kiểm chứng đã được hình thành. Trong phạm vi chuyên luận này, có thể quy về những phương tiện chủ yếu: Phản biện - Lịch sử - Thực tiễn - Khoa học - Tam bảo. Phản biện giúp kiểm tra bằng lý trí. Lịch sử giúp kiểm tra bằng thời gian. Thực tiễn giúp kiểm tra bằng kết quả. Khoa học giúp kiểm chứng thế giới hiện tượng bằng phương pháp quan sát, đo lường, thực nghiệm và phản biện. Tam bảo, trong truyền thống Phật giáo, giúp định hướng và kiểm chứng con đường chuyển hóa khổ đau và giác ngộ thông qua Phật, Pháp và Tăng.

Những phương tiện này không hoàn toàn đồng nhất. Mỗi phương tiện có đối tượng, phương pháp và giới hạn riêng. Vì vậy, vấn đề không phải là chọn một phương tiện để phủ nhận tất cả những phương tiện còn lại, mà là xác định đúng phạm vi của từng phương tiện và sử dụng chúng một cách thích hợp.

Từ đó, chuyên luận này đặt ra một câu hỏi xuyên suốt: Con người phải dựa vào đâu để biết một điều là chân lý?

KHÁI LUẬN: KHÔNG GIAN VÀ THỜI GIAN

1. Mở Đầu

Không gian và thời gian là hai khái niệm quen thuộc nhất đối với con người. Chúng ta sống trong không gian, tồn tại trong thời gian, nhưng càng đi sâu suy nghĩ, câu hỏi “Không gian và thời gian thực sự là gì?” lại càng trở nên khó trả lời.

Con người thường định nghĩa không gian bằng chiều dài, chiều rộng và chiều cao; định nghĩa thời gian bằng quá khứ, hiện tại và tương lai. Tuy nhiên, những định nghĩa ấy chủ yếu xuất phát từ khả năng nhận thức và ngôn ngữ của con người.

Trong khi đó, Sự thật của Vũ Trụ vốn không có ngôn ngữ. Ngôn ngữ chỉ là phương tiện để sinh vật nhận thức, phân biệt và nhận biết các tồn tại. Vì vậy, bất cứ khái niệm nào về không gian và thời gian được diễn đạt bằng ngôn ngữ cũng chỉ có tính tương đối.

Từ cách nhìn này, không gian và thời gian có thể được hiểu không phải như hai thực thể hoàn toàn độc lập, mà là hai mặt đối xứng cùng biểu hiện giá trị tồn tại của mỗi tồn tại.